Waar is Hengelo Gld van bekend?

In het verleden was de ‘Hengelsche peerdenmarkt’ wijd en zijd bekend. Veel informatie is te vinden op de site  Old Hengel en in de boeken van Willy Hermans.

Op het terrein ‘De Hietmaot’ worden door het jaar heen meerdere paardenwedstrijden gehouden zoals springconcoursen en men-wedstrijden.

De  in Stap en Draf menvereniging  organiseert toertochten met koetsen.

Het Hengelse Zand en de Varsselring zijn bekende begrippen.
HAMOVE organiseert jaarlijks de Internationale Roadraces.

Nölle Wolsink op het Hengelse Zand in 1946

Het Bleekhuisje uit 1750 is bewaard gebleven. Het gebouwtje herinnert aan de tijd dat mensen uit de wijde omtrek hun was naar Hengelo lieten brengen om daar te bleken. Waarschijnlijk was de Hengelose Bleek zo in trek vanwege de kwaliteit van het water. Linnen was kostbaar en om het wasgoed te beschermen werd het ‘Bleikhuusken’ gebouwd, waar een wachter in zat om een oogje in het zeil te houden.

In 2019 is de wasstoep in ere hersteld.  Na het vervangen van het rieten dak van het bleekhuisje door de firma Onstenk, hebben vrijwilligers van de Oudheidkundige Vereniging het gebouwtje, alsmede de bruggen, schoon gemaakt. In de week van 6 november is het huisje opnieuw gewit. Het materiaal werd gesponsord door Regelink en Arendsen.

 

Op Hemelvaartsdag vindt aan de weg van Hengelo Gld naar Zelhem de traditionele jaarlijkse broodweging bij de Muldersfluite plaats.

Klik hier om het fotoboek te bekijken.

Klik hier om een video van ‘De Drikusman’ te bekijken.

 

Herman Jansen begon rond 1904 met het fabriceren van voetbalschoenen. Hiermee was hij de eerste fabrikant in Nederland. Beroemde voetballers als Johan Cruijff en Piet Keizer speelden op voetbalschoenen van Quick uit Hengelo.

Zie ook de beschrijving op Wikepedia

Schrijvers van boeken waarin over Hengelo Gld wordt geschreven

Herman van Velzen was het pseudoniem van Frans Roes (1902 – 1974). Hij werd geboren in Gaanderen en overleed in Hengelo. Daar oefende hij het beroep van horlogemaker uit aan de Banninkstraat. Maar zijn liefde ging meer uit naar het schrijven van dialectverhalen, die wekelijks gedurende een periode van ongeveer veertig jaar in ‘De Graafschapbode’ verschenen.
Bekende figuren uit zijn verhalen zijn o.a. Aornt Peppelenkamp, een arme bezembinder op de Koolhovense heide, zijn vrouw Geerte en Olbert van Neuzen Hanne.
Zijn zoon Theo heeft in 2020 opnieuw een boek samengesteld met als titel ‘De soepkippe en andere naregheid’, uitgegeven bij Uitgeverij Hermans. In dit boek wordt veel verteld over het leven van de schrijver en er is een lijst opgenomen van al zijn werk: verhalenbundels, romans en toneelstukken.

Op Wikepedia is veel informatie over hem te vinden. Op de site van Heemkundekring Bergh staat een leuk artikel  over deze schrijver. Hier kan men ook een ingesproken verhaal beluisteren.

 

Hengelose schrijver (1921-2013), schreef dialectverhalen die speelden in Steenderen en Hengelo.

Er is een artikel over hem gepubliceerd in het Contact van 2 december 2014. Dit was naar aanleiding van het verschijnen van zijn boek  ‘‘t Huus an ‘t wegjen zonder name en andere verhalen’.

 Meer informatie over dit boek.

Bekijk het artikel in Contact.

Bekijk een video  op Youtube waarin Willem Smeitink een verhaal voorleest. Het verhaal is afkomstig van de dvd ‘Dialect-gezichten’. Hier is ook meer informatie te vinden over de bundels waarin verhalen van hem zijn opgenomen.

 

Hengelose schrijver  (de vader van Willem Smeitink). Van zijn hand is o.a. het boek ‘Wat veurbi’j geet en wat blif’.
Zijn naam is afgeleid van de waterdoorlaat (döker) in de bottergraven die langs zijn huis liep.

In zijn bekendste boek ‘Wat veurbi’j geet en wat blif’ staan voornamelijk stropersverhalen en gedichten.

In dit boek staat dit gedicht:

Uitgever en verkoper van Achterhoekse boeken

Deze schrijver en uitgever heeft veel boeken over Hengelo gepubliceerd. Veelal zijn zijn boeken rijkelijk voorzien van foto’s. Kijk op de website welke boeken hij heeft uitgegeven.

 

Wim Luimes uit Hengelo is verzamelaar van fotomateriaal en oude verhalen. Hij heeft in eigen beheer meerdere boeken uitgegeven, o.a. ‘Hengelo in woord en beeld’.

Lees het artikel in  Contact .

Schrijver van verhalen in het dialect. Zijn boek “Peerdevolk” is uitgegeven bij Fagus.

Hij was jarenlang het hoofd van de Chistelijke Jenaplanschool Pierson te Hengelo Gld. Hij schreef het boek ‘100 jaar als een een ademtocht 1892-1992’.

Fred Diks was 35 jaar lang onderwijzer aan Basisschool ‘De Leer’ in Hengelo Gld.  Hij heeft diverse kinderboeken geschreven waarin o.a. Koen Kampioen een hoofdrol speelde.

Meer informatie staat op de pagina  Voor kinderen .

Deze Hengelose natuurliefhebber heeft meerdere boeken op zijn naam staan. Op de site Blankeboom.nl staat een uitgebreid artikel.

Zijn laatst verschenen boek ‘Giezelgans’ is uitgegeven bij uitgeverij Hermans.

Deze voormalige huisarts schreef ter gelegenheid van het 1000-jarig bestaan van Hengelo Gld in 1963 het boek ” Hengelo Gelderland 1000 jaar “. Een wandeling door Hengelo. Een boek met tekeningen, kaartjes en een aantal oude foto’s.
Uitgegeven bij de Walburgpers. (1977)

Eddy Geurtsen (1956) is Achterhoeker in hart en nieren. Eerder publiceerde hij de verzamelde verhalen van zijn vader Gradus in de dikke verhalenbundel “De hutte in ’t Galgengoor”. Hij schreef ook het boek “Geworteld in de Achterhoek“.

Hij schreef het boek “Hengelo Gld in oude ansichten”.

Hij schreef o.a. het boek “Een kist vol oorlogsverhalen”. Meer informatie over dit boek staat op https://www.contactzutphen.nl

Uitgegeven bij Uitgeverij Hermans.

Drikusman
De verhalen in dit boek spelen zich af in Hengelo Gld in de jaren 1950-1960.

 

Op 23 maart 2014 werd in de gelagkamer bij Hotel Langeler het eerste exemplaar van ’Drikusman, zien aventuren en belaevenissen in ’t
Hengels plat’ aangeboden aan Herman Lubbers, beter bekend als Lubbers de köster. Dit boekje is geschreven door Anneke Hulshoff. Zij
is een dochter van Jaap Hulshoff, woont al jaren in Zwitserland en houdt zich daar o.a. bezig met het schrijven van verhalen, veelal in het
zwitser-duits. De verhalen, waarin de vrijgezel Drikusman de hoofdrol heeft, spelen zich af in het Hengelo van 1950-1960. Ter inleiding
schrijft Anneke Hulshoff:
Beste laezer, a’j deur Hengel fietst of kuiert, zö’j vergaeves nao Drikus(man) uutkieken. Drikus is ’n deel van ieder-ene in ons darp;
want, bunne wi-j niet allemoale ‘n betjen ’n Drikusman as ons ’s iets aoverkump wat wi-j niet zaggen ankommen? ‘k Heb der schik van ehad
de belaevenissen van Drikus op te schrieven en ik hoppe dat ’t oewluu zo geet bi-j ’t laezen van zien aventuren. En meschien da’j oewzelf in
sommege verhalen weervindt.
Het boekje is in een beperkte oplage van 150 exemplaren gedrukt.

Boekpresentatie 31 oktober 2019

Een Beerput die geen Doofpot werd.
Bij onderzoek naar haar voorouders stuitte Alice Garritsen bij toeval op de geschiedenis van het ontslag van ds. Rumpius. Hij was in Hengelo van 1682-1688. Op het predikantenbord in de Remigiuskerk staat achter zijn naam “ontzet”.  Maar wat dat inhield was niet bekend. Na het doorspitten van meer dan 7000 bladzijden oude handschriften heeft ze de hele zaak en alles wat daarbij te pas kwam neergelegd in het boek, getiteld “Een Beerput die geen Doofpot werd”.
De presentatie van het boek op 31 oktober werd georganiseerd in samenwerking met de Oudheidkundige Vereniging en de Protestantse Gemeente. Er zitten immers zowel historische als kerkelijke elementen in verweven. Gert Wenneke was hierbij vanaf het begin betrokken en fungeerde als “verbindingsofficier” van de schrijfster uit Assen met Hengelo. En hij was de ceremoniemeester op de avond van de presentatie.
Om een link te leggen met het heden sprak eerst mr. Eva Kwakman, landelijk officier van justitie Huiselijk Geweld, Kindermishandeling en Zeden. Zij vertelde over de strafrechtelijke aanpak van seksueel misbruik in de huidige tijd.
Auteur Alice Garritsen begon haar toelichting vanaf de kansel. Maar symbolisch voor het ontzet van de dominee ging zij halverwege weer naar beneden om daar haar toespraak voort te zetten.
Vervolgens werd het eerste exemplaar overhandigd aan ds. Aleida Blanken. Met een dankwoord en bloemen werd het officiële gedeelte afgesloten en konden de bijna 100 aanwezigen genieten van een drankje. Het boek kon worden aangeschaft, desgewenst gesigneerd door Alice Garritsen.
Voor wie de avond gemist hebben;  voor de prijs van € 24,50 is het boek (272 pagina’s) nog te bestellen. Ga daarvoor naar www.hetboekenschap.nl/beerput.

 

Joodse gemeente te Hengelo Gld
De Zutphense leraar Sjoerd Laansma, die vrijwillig de taak op zich nam om de geschiedenis der joodse
gemeente in de omtrek op schrift te zetten in een boek, werd allengs ook geïnteresseerd in het
schrijven van een boek over de joodse gemeente in Hengelo Gld. Bij het speurwerk naar gegevens
o.m. in Hengelo Gld, werd hij enthousiast bijgestaand door de heren Willems en Veenhuis, beiden
ambtenaren ter secretarie.
Kijk voor meer informatie in De Reclame van 28 februari 1978.

Schatten uit het historisch verleden van Hengelo Gld. 

Op 3 maart 2016 heeft Marian Kruijt op de ALV verteld over het ontstaan en de inhoud van het boek.

Vindt u genealogie ook zo boeiend?
In het boek ‘Schatten uit het Historisch Verleden van Hengelo (Gld)’ vindt u talloze wetenswaardigheden uit de 18e eeuw van het mooie
dorp Hengelo en nabije omstreken. Het zijn amusante, verdrietige en interessante feiten, met een heel menselijk karakter, overgenomen uit de originele aktes van het Oud-Rechterlijk Archief (ORA) van Zutphen, met als hoofdstukken o.a. Dronkenschap en Vechtpartijen, Huwelijk en Overspel, Ruzies en Scheldpartijen, Ziekte en Zwangerschap, Belastingen en Testamenten, Mishandelingen, Moord en Ongelukken, enz. Ook staan er een aantal inventarissen in vermeld zodat u kunt zien wat de dorpelingen in de 18e eeuw zoal bezaten. Achter in het boek staat een index met alle familienamen die tussen 1680 en 1811 een hoofdrol in dit boek hebben gespeeld.
Het boek (paperback) telt 280 pagina’s, en is geschreven door Marian Kruijt-Greevink, vrijwilligster van www.genealogiedomein.nl.
Niet bekend is of het boek nog verkrijgbaar is. U kunt meer informatie verkrijgen op emkage@xs4all.nl.

Boek over ‘Instituut voor de Landbouw Aan de Gennip’

Deze uitgave is uitgebracht door Uitgeverij Hermans, over het landbouwinstituut dat in Hengelo (Gld) heeft gestaan van ca. 1849 tot 1857.

De schrijfster van dit verrassende stukje geschiedenis, Judith Lettink, heeft het grootste deel van haar werkzame leven doorgebracht in de gezondheidszorg, maar werd door ziekte gedwongen om met werken te stoppen. Vooral de laatste jaren heeft zij haar hobby
gevonden in genealogisch en historisch onderzoek voor o.a. de website www.OudZelhem.nl, afdeling Hengelo. Samen met enkele enthousiastelingen uit dit dorp wordt getracht om de geschiedenis van de Hengelose boerderijen in kaart te brengen.
Te denken valt hierbij aan gegevens uit de bevolkingsregisters, kadastrale gegevens, genealogie van de vroegere bewoners, landkaarten en oude foto’s. Ook de oude registers, zoals de Markeboeken, Verpondingen, Leenaktenboeken etc., waarin de boerderijnamen
voorkomen worden daarbij vermeld.

Bij het doorspitten van het bevolkingsregister van de buurtschap Noordink stuitte zij op een boerderij waarvan de bewonergegevens nogal bleken af te wijken van een doorsnee boerderij uit Hengelo in de periode 1850-’60. De meeste ingeschrevenen op dit adres
bleken namelijk uit het Westen van het land te komen, en wat vooral opviel was hun geloof (Doopsgezind) en hun jonge leeftijd. Met nog in het achterhoofd de Open Monumentendagen van 2014, waarbij aandacht werd besteed aan het landbouwinstituut
dat ooit in Hengelo heeft gestaan, werd de link al snel gelegd. Met hulp van Judith’s nicht Gerda Rossel, actief binnen de oudheidkundige vereniging ‘Oud Vorden’, werd vanaf dat moment de geschiedenis van deze school verder ‘uitgegraven’.

Er werd onderzoek gedaan in alle eerder genoemde bronnen, waarbij langzaamaan een beeld kon worden gevormd van dit instituut. De voornaamste vraag hierbij was op welke locatie de school kon hebben gestaan. Daarnaast werden alle ‘kweekelingen’ en de
eveneens aanwezige ‘huisleerlingen’ een voor een onder de loep genomen om te zien wat hun achtergrond was geweest en wat er uiteindelijk van hen was geworden. Minstens zo interessant was het om te ontdekken dat de oprichter van deze school, voormalig
onderwijzer Adrianus de Stoppelaar, 33 ha grond met een boerderij tot een landgoed had samengevoegd dat alles bij elkaar nog geen 15 jaar heeft bestaan. Deze bijzondere man bleek connecties te hebben gehad met de bewoners van een aantal Hengelose landhuizen zoals het Stapelbroek, Meenink en Regelink. Terwijl de familie van de bekende Hengelose logementhouder J.E.T. Langeler eveneens een
voorname rol speelde in het geheel.
Tijdens een bezoek aan de bewoners van de huidige boerderij op de locatie waar de school destijds heeft gestaan, kwam een overdrachtsakte uit 1864 tevoorschijn met daarin de namen van een collega onderwijzer en een oud-leerling met wie De Stoppelaar nauw
had samengewerkt. Betere bevestiging was niet denkbaar.

Het boekje waarvan de prijs 9,50 Euro bedraagt, is verkrijgbaar in de boekhandel of in de Boekenkraom van www.uitgeverijhermans.nl.

• Instituut voor de Landbouw Aan de Gennip
• www.uitgeverijhermans.nl/boekenkraom
• ISBN 978-94-92108-04-3

Voor kinderen

Hier kun je de volgende dingen doen:

  • Informatie vinden voor als je een spreekbeurt moet houden of een werkstuk moet maken
  • Een leuk verhaal over het dorp Hengelo vinden
  • Boeken voor kinderen vinden die door mensen uit Hengelo zijn geschreven. Zoek je een boek met spannende verhalen, dan kijk je bij Fred Diks.

 

In september 2012 is het boek “Bij ons in Hengel” gepresenteerd in de bibliotheek in Hengelo Gld. Een boek speciaal voor kinderen met  geschiedenisverhalen over hun eigen woonplaats.

 

Vraag je meester of juf naar dit boek.

Klik op het plaatje om naar de website te gaan waar je alles over dit boek kunt lezen.

 

Paardenmarkten (1900 – 1930) Houd de dief!

In de periode 1900-1930 kwamen jaarlijks wel 6000 paarden naar Hengelo om te worden verkocht op de paardenmarkten. Door een ‘handjeklap’ tussen twee boeren werd er een overeenkomst gesloten. Op de markten was het vaak een en al gezelligheid. Bij de vele cafés werd flink gedronken en maakte men een praatje met elkaar. De paardenmarkt werd steeds meer een evenement, waar later naast paarden ook veel andere artikelen werden verkocht.

“Prachtige klompen in iedere maat!” “Alle kleuren lappen, voor weinig, komt u maar!” “Is uw hamer ook aan vervanging toe? Hier het beste gereedschap!” Dit was typisch de Koldemarkt. Wat een mensen en wat een kabaal! De ene marktkoopman schreeuwde nog harder dan de andere. Maria stond boven op een stapel stoelen om het marktplein te kunnen overzien. “Het is weer lekker druk pa,” zei ze tegen haar vader terwijl ze wees naar de menigte. De mensen schuifelden voetje voor voetje langs de kramen en de bakken met koopwaar. “Da’s mooi,” lachte hij, “dat moeten we ook hebben Maria. We hebben een hoop te verkopen. Nou, kom van die stoelen af en ga je broer helpen. Zorg dat die jonge paardjes er gezond uitzien.” Maria zuchtte. Haar broer was al bezig de paarden te borstelen. Rustig pakte zij ook een borstel en begon bij het achterste paardje, haar favoriet. Ze gaapte terwijl ze haar hoofd op de rug van het beestje legde.

“Ooh, Hendrik,” zei ze tegen haar broer, “heb jij ook zo’n stijve nek? lk vond het vannacht vreselijk om in het hooi te slapen en het was nog koud ook.” Ze waren gisteravond al naar Hengelo gekomen voor de paardenmarkt en hadden de nacht doorgebracht in een grote stal bij Café Langeler. “Ja zus, dat hoort er nou eenmaal bij. Daardoor waren we wel mooi op tijd om hier te kunnen staan en we konden de paarden in de gaten houden,” zei Hendrik. “Ja ja,” zuchtte Maria weer. Haar broer was al net zo als haar vader. Hij had alles over voor de paardenhandel, zelfs een barre nacht in een stal. Ze borstelde het tweede paard, verzorgde het gebit van een ander en werkte zo het rijtje af. “Zo, ik vind ze mooi genoeg, wat jij Hendrik?” Ze draaide zich om naar haar broer, maar die was met haar vader druk in gesprek met een andere handelaar. Wellicht een koper voor een van de paarden. Haar werk zat er op; ze moest mee om de paarden te verzorgen, niet om handel te drijven. “Zilverwerk, zilverwerk! Wie maakt me los!” “Dames en heren, laatste kans!” Maria’s aandacht werd getrokken door de stemmen van de marktkoopmannen. Ze wierp een laatste blik op haar broer en vader – die missen me toch niet, dacht ze — en begaf zich in de menigte. Prachtig zilver bestek lag uitgestald op houten kratten bij de zilverboer. Daarnaast een kraam met wol. Tientallen kleuren, waar Maria prachtige sjaals van zou kunnen breien. Ze pakte een donkerpaarse kluwen wol op. “Ja meisje, is het niet schitterend? Slechts een gulden!” Snel legde Maria de wol weg. Ze had helemaal geen geld bij zich. “Nee dank u,” zei ze verontschuldigend tegen de man achter de kraam en liep snel door “Houd de dief, houd de dief!” klonk het plotseling voor haar.

Dwars door de mensenmassa rende een jongeman met achter hem aan de veldwachter. Iedereen schoot aan de kant en een paar mannen achtervolgden het tweetal. Maria twijfelde even en schoot toen rechts een paadje in. Ze rende dezelfde kant op als de veld-wachter en de jonge dief. Nu gebeurde er tenminste wat! “Houd de dief!” Ze hoorde dat ze in de buurt was. Ja, ze zag de mensen rennen! Ze gingen linksaf, rechtsaf, over het plein en weer een straatje in. Ze was nu dichtbij en zag de dief rennen. In zijn hand een zak met rinkelende munten. Zijn blauwe petje hield Maria in de gaten. Ze wilde niets missen als hij werd opgepakt! Ineens stopten de mannen en de veldwachter met rennen. “We zijn ‘m kwijt mannen. De jongeman heeft geld gestolen van een paardenhandelaar. Vanaf nu verspreiden jullie je en kijken we allen uit naar een jongeman met blauwe pet!” riep de veldwachter. De mannen gehoorzaamden. Maria plofte neer op een bankje naast een mevrouw met haar kindje. Ze hijgde van het rennen en voelde de pijn in haar nek weer. Ze bewoog haar hoofd naar links en rechts zodat ze de spiertjes voelde trekken.

“Vannacht in ‘t hooi geslapen,” legde ze de mevrouw uit, die op haar beurt begripvol knikte. En terwijl Maria haar hoofd naar beneden boog, met haar kin op de borst, zag ze onder de kar van de touwhandelaar jets bewegen. “Gaat het kindje?” vroeg de mevrouw die haar een beetje vreemd aankeek. Maar Maria antwoordde niet. Ze stond langzaam op en liep naar de touwhandelaar. “Pssst…!” zei ze en ze wenkte de man. Maria fluisterde hem wat in zijn oor. De touwhandelaar dook op de grond, graaide wat onder de kar en trok de dief zo aan zijn kraag omhoog. “Hebbes!” riep de handelaar verrukt uit.

De dief spartelde boos om zich heen. Alle mensen om de kar klapten hard en wezen naar de dief. Gauw nam de veldwachter hem over en sloeg hem in de boeien. “Mooi werk meid,” lachte de veldwachter en hij gaf Maria het zakje munten dat de dief had gestolen. “Je pa zal wel blij zijn.” Maria lachte, maar begreep niet helemaal wat de veldwachter bedoelde. Haar broer rende naar haar toe en tilde haar hoog in de lucht. “Zus, je bent een held! Dit is onze opbrengst van vandaag! Pa is supertrots op je!” “Korn, daar moeten we wat op drinken!” riep iemand. En daar waren Maria, Hendrik, de touwhandelaar en haar vader het helemaal mee eens.

Fred Diks was 35 jaar lang onderwijzer aan Basisschool ‘De Leer’ in Hengelo Gld.  Hij heeft diverse kinderboeken geschreven waarin Koen Kampioen een hoofdrol speelde.

Kijk op zijn site voor een overzicht van zijn boeken.

Hengelo's volkslied